Schorzenie to dotyczy skóry twarzy. Rozpoczyna się – początkowo przemijającym – rozszerzeniem drobnych naczyń (okres rumieniowy), stopniowo utrwalającym się w miarę postępu choroby. W okresie późniejszym występują drobne grudki (okres grudkowy), a następnie wykwity krostkowe (okres krostkowy) z silnym rozszerzeniem naczyń żylnych i tętniczych skóry twarzy. W końcowych etapach choroby dochodzi do znacznego przerostu tkanek, a zwłaszcza tkanki łącznej i gruczołów łojowych (okres przerostowy, hipertroficzny).

Trądzik różowaty występuje zwykle u osób w wieku średnim, 30-40 lat, częściej u kobiet niż u mężczyzn.

Zdaniem wielu specjalistów nie występuje nigdy u młodzieży, w rzeczywistości jednak już u osób w wieku 14-17 lat można zaobserwować jego początkowe objawy (łatwe czerwienienie się skóry twarzy pod wpływem bodźców fizycznych i emocjonalnych).

Przyczyny trądziku różowatego są bardzo złożone.

Jak dotąd, nie poznaliśmy dokładnie mechanizmów jego powstawania. Istota zmian polega na zaburzeniach naczynioruchowych dotyczących skóry twarzy, które stanowią także podstawowy czynnik usposabiający. Przemawia za tym ogromny wpływ bodźców neurowegetatywnych i psychicznych (emocjonalnych, stresowych) na występowanie rumienią twarzy, gdzie gra naczyniowa jest najżywsza. Choroba ta częściej dotyczy osób, których cera w dzieciństwie była porównywana do brzoskwini i łatwo czerwieniła się pod wpływem zimna, ciepła czy zmiany nastroju. Do czynników usposabiających i wywołujących trądzik różowaty należą także zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, najczęściej niedokwaśność soku żołądkowego (gastritis hypochlorica) i nawykowe zaparcia, a także zaburzenia wewnątrzwydzielnicze, na co wskazuje najczęstsze występowanie lub nasilanie się zmian w okresie przekwitania u kobiet oraz po stosowaniu środków antykoncepcyjnych. Inne zaburzenia endokrynologiczne, dotyczące na przykład tarczycy, mogą mieć również wpływ na zaostrzanie się choroby.

Rola stawonoga o nazwie Demodex folliculorum nie jest dokładnie wyjaśniona, chociaż stwierdzono częstszą jego obecność w obrębie zmian trądzikowych. Pewną rolę odgrywają także drożdżaki z rodzaju Pityrosporum, a leczenie skierowane przeciwko nim może powodować ustępowanie zmian.

Podważany jest obecnie pogląd, że choroba ta związana jest ze stanem łojotokowym skóry, ponieważ dotyczy także osób bez cech łojotoku.

Pewne znaczenie w powstawaniu trądziku może mieć niedobór witamin, jak również obecność wewnątrzustrojowych ognisk zakaźnych (zęby, zatoki, migdałki, pęcherzyk żółciowy, wyrostek robaczkowy).

Od czasu wprowadzenia do leczenia chorób skóry kortykosterydów obserwuje się coraz częściej zaostrzenia zmian trądziku różowatego pod wpływem zewnętrznego stosowania, szczególnie ich fluorowanych pochodnych, lub występowanie zmian przypominających trądzik różowaty (derma-titis rosaceiformis), często w otoczeniu warg (dermatitis perioralis). Tego typu zmiany pojawiają się zwłaszcza u osób ze skłonnością do odczynów naczynioruchowych skóry twarzy (wpływ emocji, zmian temperatury).

W związku z tym bardzo ważna wydaje się uwaga, iż stosowanie maści lub kremów zawierających fluorowane sterydy (Lorinden, Flucinar, Dermovate) na twarz jest bezwzględnie przeciwwskazana w tych przypadkach.

Przebieg kliniczny choroby jest zmienny.

W okresie początkowym cechą charakterystyczną jest nawracający i przemijający rumień twarzy (okres rumieniowy). Zaczerwienienia skóry występują najczęściej w środkowych częściach twarzy, głównie na nosie; potem rozszerzają się na policzki, podbródek i czoło. Czynnikami wyzwalającymi ten stan są emocje, podniecenie seksualne, gniew, gorąco, zimno, spożywanie pokarmów gorących, ostrych, alkoholu, kawy, herbaty. Skóra twarzy staje się żywoczerwona, ciepłota jej jest podwyższona, wzmaga się również wydzielanie potu i łoju.

Początkowo rumienie na twarzy mają charakter przemijający, z czasem jednak okres ich trwania wydłuża się i może ulegać utrwaleniu w postaci tzw. teleangiektazji (trwałe rozszerzenie drobnych naczyń) - rosacea teleangiectodes. Teleangiektazje są szczególnie nasilone na cerze delikatnej oraz w przypadkach uprzedniego stosowania fluorowanych maści sterydowych.

Niekiedy ostre zaczerwienienie skóry przechodzi na skórę głowy u mężczyzn, co zwłaszcza widoczne jest u osób łysych. Stan taki może dotyczyć również spojówek oczu oraz błon śluzowych nosa, powodując różnie nasilone objawy zapalne.

Choroba może w większości przypadków zatrzymać się w okresie zmian rumieniowych. Jeżeli jednak ulega progresji, to w obrębie istniejących rumieni występują wykwity grudkowe i krostkowe (okres grudkowy i krostkowy). Początkowo pojawiają się drobne grudki wielkości łebka szpilki, okrągłe i żywoczerwone, a ich najczęstszym umiejscowieniem jest skóra nosa, podbródka, środkowej części czoła i w mniejszym stopniu policzków (rosacea papulosa). Nie które z grudek przekształcają się w wykwity krostkowe, których stopniowo przybywa (rosacea pustulosa). Najczęściej jednak wykwity grudkowe i krostkowe współistnieją na podłożu rumieniowym (rosacea papulopu-stulosa).

Rozwój zmian w trądziku różowatym i jego przebieg zależy od warunków osobniczych.

Stopień nasilenia rumienią czy wykwitów grudkowo-krostkowych jest bardzo indywidualny. W części przypadków u mężczyzn z objawami łojotoku dochodzić może do przerostu gruczołów łojowych i tkanki łącznej nosa, prowadząc do rozwoju odmiany przerosłej trądzika różowatego (rhinophyma). Nos w tych przypadkach jest powiększony i zniekształcony, barwy ciemno-sinej, o powierzchni guzowatej, z bardzo rozszerzonymi ujściami gruczołów łojowych, a wyglądem przypomina przejrzałą truskawkę.

Jeśli zmiany skórne długo utrzymują się i nie są leczone, może dojść do zapalenia spojówek, brzegów powiek, a nawet do stanów zapalnych rogówki. Przebieg choroby jest bardzo przewlekły, z zaostrzeniami zmian u kobiet w okresie przekwitania oraz w czasie miesiączek.

Leczenie trądziku różowatego jest uwarunkowane jego stopniem rozwoju i towarzyszącymi chorobami. W leczeniu ogólnym należy dążyć do wyeliminowania czynników mogących mieć znaczenie przyczynowe, np.

• niedokwaśności soku żołądkowego i innych zaburzeń przewodu pokarmowego;
• zaburzeń hormonalnych, szczególnie u kobiet w okresie menopauzy;
• napięcia psychicznego i stresów; niektórych pokarmów (mocna kawa, herbata, alkohol, gorące potrawy, ostre przyprawy, czekolada, kakao).

Z leków ogólnych zaleca się stosowanie metronidazolu, tetracyklin, witamin o działaniu przeciwłojotokowym, czasami skuteczne okazują się środki przeciwmalaryczne (arechina), a w bardzo ciężkich, krostkowych postaciach – izotretinoina (syntetyczna pochodna kwasu witaminy A).

Leczenie ogólne powinno być w sposób bardzo umiejętny łączone z leczeniem miejscowym, które odgrywa dużą rolę, przyspieszając ustępowanie zmian skórnych.

W zależności od rodzaju skóry stosuje się różne formy leków: papki, kremy lub pasty zawierające takie substancje czynne, jak ichtiol, tumenol, kwas salicylowy, siarka. Coraz częściej wykorzystuje się zewnętrznie gotowe preparaty metronidazolu, krotamitonu czy nizoralu, w zależności od wykrywanych w gruczołach łojowych mikroorganizmów (de-modex, pityrosporum).

W leczeniu zewnętrznym należy unikać fluorowanych preparatów sterydowych, które mogą znacznie zaostrzyć istniejące zmiany skórne.

Zabiegi pielęgnacyjne:

• zmywanie twarzy wodą przegotowaną, często z dodatkiem nie przegotowanego mleka lub łagodnymi niealkoholowymi tonikami i mleczkami;
• unikanie past do zębów zawierających fluor;
• unikanie nasłoneczniania skóry twarzy (stosowanie kremów z pełnymi filtrami);
• unikanie zimna i gwałtownych zmian temperatury otoczenia;
• unikanie tarcia skóry twarzy (delikatne osuszanie po myciu miękkim ręcznikiem).

W przypadkach guzowatości nosa (rhinophyma) poprawę uzyskuje się stosując metody chirurgiczne: elektrokoagulację, zamrażanie C02, dermabrazję.

Chciałbym również podkreślić, iż dobre efekty w leczeniu trądziku różowatego można osiągnąć tylko poprzez umiejętne kojarzenie dostępnych metod pielęgnacyjnych i leczniczych. Postępowanie takie pozwala uzyskać długotrwałe okresy bezobjawowe.

Składniki naturalne w kosmetykach do walki z trądzikiem różowatym.

Kremy z wyciągiem z zioła Chrysanthellum Indicum sprawdzają się doskonale w walce z trądzikiem różowatym. Redukują powstały rumień oraz wzmacniają naczynka krwionośne. Krem warto aplikować na zmienione miejsca dwa razy dziennie.

Krem z zielonej herbaty, według przeprowadzonych badań klinicznych znacznie redukuje ilość czerwonych plamek i wyprysków powstających w okresie trądziku.

Krem z niacynamidem, czyli rodzaj witaminy B3 jest powszechnie stosowany w walce z trądzikiem różowatym. Znacznie zwiększa barierę ochronną skóry, łagodzi podrażnienia i poprawia nawilżenie skóry. Już po 4 tygodniach stosowania kremu widać efekty. Niacynamid można również przyjmować doustnie.

Kremy z kwasem azelainowym. Kwas otrzymuje się z żyta, pszenicy i jęczmienia. Zmniejsza rumień, wypryski oraz działa przeciwbakteryjnie.

Badania wykazały, że kremy z 20% zawartością kwasu azelainowego są równie skuteczne w leczeniu trądzika różowatego, co 0,75% preparaty z metronidazolem. Kwas azelainowy dodatkowo łagodzi objawy suchej, piekącej i swędzącej skóry.

Lukrecja to kolejny specyfik wspomagający leczenie trądziku. Po miesiącu, dwóch widać znaczną poprawę w kolorycie skóry.

Enzymy trawienne.
W niektórych przypadkach trądzik różowaty powiązany jest z niestrawnością występującą szczególnie po spożyciu ostrych potraw. Badania wykazały, że podawanie pacjentom hormonu trzustki – lipazy, spowodowało usunięcie objawów niestrawności, jak i trądzika różowatego.

Inne naturalne składniki przydatne w walce z trądzikiem różowatym:

• aloes,
• cynk,
• czerwona koniczyna,
• dzika róża,
• łopian,
• rumianek,
• selen
• witaminy z grupy B.